W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 60 k.c., umożliwiający składanie oświadczeń woli (a więc i zawieranie umów), co do zasady przez każde zachowanie składającego. Tego typu oświadczenie nosi nazwę ?dorozumianego zawarcia umowy?.

Jaka forma jest niezbędna, aby nadać umowie znaczenie i moc?

Wiemy doskonale, że umowy, czy oświadczenia nie muszą być składane w formie pisemnej. W praktyce znaczenie mają również oświadczenia ustne i składane obietnice.

Mniejszą, a czasem wręcz niewielką wartość mają natomiast zapewnienia składane w trakcie realizacji zamówień.  Mogą one jednak wywoływać skutki prawne jako np. element oferty.

Ważne: Obietnice wyborcze, deklaracje polityczne czy wypowiedzi reklamowe, co do zasady, nie są oświadczeniami woli.

Dlaczego tak się dzieje, że ustne oświadczenia i dawane gwarancje są przyczyną niedomówień i konfliktów?

Zapewnienia ustne są deklarowane zazwyczaj na początku współpracy (albo przy końcu), niekiedy z powołaniem na wartości duchowe, albo tradycji biznesowych i rodzinnych: ?masz moje słowo?, ?u mnie słowo ważniejsze niż pieniądze?, ?przysięgam na?.? – są to takie sztampowe zapewnienia.

Jakie jest ich znaczenie?

Można powiedzieć, że takie jak ustnych zapewnień. Praktycznie znikome.

Dlaczego tak się dzieje?

Do takiej sytuacji dochodzi, gdyż umowy ustne, co do zasady nie działają, tak jak w naszym mniemaniu powinny. Nie są one oczywiście pod żadnym względem zabronione, czy też niedozwolone, jednak ich znaczenie i moc jest drugorzędna i przez wiele osób przeceniana.  W praktyce może to oznaczać tylko komplikacje i liczne problemy.

?Ja tak powiedziałem? Niemożliwe? – to tylko jedna z możliwych sytuacji.

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest upływ czasu, w wyniku którego nie jesteśmy w stanie zapamiętać wszystkich szczegółowych, dotyczących zawieranej ustnie umowy. Kiedy zajmujemy się wieloma sprawami w firmie, po prostu pewne elementy wypadają z naszej pamięci. Umowa dżentelmeńska brzmi swoim głosem w sytuacji opóźnień, terminów, zapłaty. Wówczas każda ze stron takiego ustnego porozumienia interpretuje dane słowo zupełnie inaczej. Powodów tego jest oczywiście kilka.

• Teraz jest tak wygodniej, nie potrafię albo nie mogę spełnić oczekiwań kontrahenta.
• Po pewnym czasie i tak już nikt nie pamięta, jak naprawdę było.

Takie postępowanie powoduje, że albo tracimy przyjaciela, albo pieniądze, albo i jedno i drugie.     

Nie trzeba tutaj nikogo przekonywać o tym, że forma pisemna ma moc zdecydowanie silniejszą od formy ustnej. Umowa podpisana przez obie strony wszystko pamięta za nas.

Powoływanie się na honor, czy tzw. dżentelmeńskie zapewnienia nie są w stanie jej podważyć.  Pisemne ustalenia nie wymagają dodatkowych słów ani zapewnień. Można więc rzec, że forma pisemna to gwarancja jak współpraca będzie się układała, gwarancja praw i obowiązków stron, gwarancja dotrzymania terminów i gwarancja wiarygodności.

Bywa jednak tak, że w firmie nie ma możliwości przygotowania odpowiedniej umowy. Przyczyn oczywiście może być wiele, np. prezes wyjeżdża, wykonawca wyjeżdża, albo już brak jest czasu na przygotowanie pisemnej umowy.  Specyfika branży, w której firma działa, inne zajęcia czy brak specjalistów z zakresu umów powoduje, że dane zlecenie czy zamówienia są w praktyce realizowane przez telefon.

Czy taka praktyka jest błędna?

Przedmiot działalności i specyfika firm bywają różne.  Niejednokrotnie jest to realizacja zamówień, sprzedaż, dostawa, a wartość jednej transakcji może być niewielka. Z drugiej strony może dojść do sytuacji, że ilość transakcji jest ogromna, wówczas zawieranie kilkudziesięciu umów dziennie byłoby zwykłym absurdem.

Jak wówczas zachować staranność w działaniu?

Jeżeli przedmiotem transakcji są usługi, warto rozważyć przygotowanie formularzy, wzorca, czy umowy one-page, która będzie sprawowała rolę gwaranta i potwierdzenia złożenia zamówienia.

Natomiast jeżeli firma nie ma takiego wzoru, polityka firmy powinna przewidywać składanie zamówień drogą elektroniczną.

Istotne jest również określenie ilości, terminu, ceny oraz terminów zapłaty. Jest to minimum, które powinno być ustalone, aby zabezpieczać transakcję, jej realizację i przebieg.

Praktyka zawierania czy potwierdzania umów drogą elektroniczną w niektórych branżach powinna stać się częścią polityki, czy procedury zamówień i obsługi klienta.

Jaka jest moc i znaczenie potwierdzenia elektronicznego?

Złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Forma dokumentowa, zgodnie z intencją ustawodawcy, ma usprawnić dokonywanie czynności prawnych, przy zachowaniu mocy dowodowej środków wykraczających poza formę pisemną czynności. Formy dokumentowe oświadczeń woli w postaci elektronicznej to np. poczta elektroniczna czy SMS.

Dla zachowania formy dokumentowej wystarcza złożenie oświadczenia woli  w formie dokumentu w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.

Nawiązuje to do koncepcji dokumentu jako środka przekazu woli ludzkiej. Jego konstytutywnym elementem jest intelektualna zawartość ? informacja, treść zawierająca różne oświadczenia, w tym oświadczenia woli i wiedzy. Tym samym dla bytu dokumentu nie ma znaczenia, czy został on podpisany.

Granicę swobody wyznacza, jak się wydaje, wyłącznie funkcja dowodowa dokumentu.

Forma dokumentowa ma stanowić formę o niższym stopniu sformalizowania niż forma pisemna. Dla zachowania tej formy wystarczające jest ustalenie osoby składającej oświadczenie. Stanowi on dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie w nim zawarte, a także domniemanie jego prawdziwości.

Forma ta odpowiada potrzebom praktyki i potrzebom gospodarczym, a także formalizuje istniejące już w praktyce ułatwienia w komunikacji czy przekazywaniu oświadczeń. Trudności mogą się pojawić przy ocenie zamiaru stron czy samego faktu złożenia oświadczenia przez konkretną osobę.

Jak się zabezpieczyć?

W przypadku stałej współpracy można zawrzeć  porozumienie, przewidując możliwość składania zamówień w formie elektronicznej. Względnie przydatna jest weryfikacja poprzez białą listę podatników VAT. Warto także wprowadzić ogólne warunki składania zamówień.

W przypadku zamówień od klientów indywidualnych warto zbierać poświadczenia, że podane dane są prawdziwe, a klient nie podaje się za inną osobę.

Artykuł Jak nie utopić firmy zawierając umowy mailem pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Wyobraźmy sobie, że piszemy ważny kontrakt, bazując na podstawowej wiedzy, może własnym doświadczeniu, a może korzystając z doświadczenia internetu, albo kolegi. Przygotowujemy pobieżnie,  w pośpiechu ważny kontrakt.

Początkowo wszystko układa się pomyślnie – zamówienia są realizowane, płatności spływają terminowo, chociaż terminy na podstawie umowie są bardzo długie. Po miesiącu dostawca zaczyna mieć problemy z terminową dostawą. Pojawiają się pierwsze opóźnienia w transporcie.  Odbija się to na finansach i płatnościach. Taka sytuacja może trwać przez kilka miesięcy. Dochodzą opóźnienia w dostawie kolejnych komponentów. Zachwiany jest cały proces produkcji a wypłaty pensji dla pracowników z każdym miesiącem są późniejsze. Zdenerwowani kontrahenci zaczynają nękać telefonami, pojawiają się windykatorzy. Z obawą oczekujemy poczty, potem komorników. Obsługa tych spraw kosztuje niemało.

Wtedy wyciągamy umowę, którą podpisaliśmy w pośpiechu, bazując na podstawowej wiedzy prawnej i doświadczeniu. Jak zły sen pamiętamy wszystkie zapewnienia, że przecież i tak nic się nie wydarzy, a umowa to tylko formalność, bo przecież się dogadamy.

Takie sytuacje się zdarzają, klienci przychodzą do mnie też z takimi sprawami.

To może się wydarzyć, gdy nie zadbamy o stabilną podstawę współpracy i podpiszemy kontrakt, który w żaden sposób nie zabezpiecza firmy.

Dlaczego tak się stało, że firmę dosięgnął kryzys?

Przyczyn jest kilka. Przede wszystkim pośpiech i spowodowany nim brak staranności. Do tego możemy dodać zwyczajny brak czasu zarządu czy właściciela, większe zaangażowanie w projekty sprzedażowe czy niedocenienie kontrahenta i jego rozeznania w sprawach prawnych. Brak przewidywalności  zdarzeń, może zbyt małe doświadczenie – to doprowadziło do przygotowania lakonicznej umowy, która nie zabezpieczała przed takimi sytuacjami jak opóźnienia w dostawach lub płatnościach. Terminy zostały ustalone bez możliwości jakiejkolwiek negocjacji czy przesunięć. Kary jakie zostały przewidziane za opóźnienia w dostawie komponentów były znikome, a procedura ich nałożenia utrudniona. Przez to nie spełniały swojej funkcji dyscyplinującej.

Klienci i dostawcy byli znacznie lepiej zabezpieczeni i za jakiekolwiek opóźnienia naliczali wysokie kary umowne. Wreszcie finalne zerwanie umowy odbyło się po długim okresie wypowiedzenia, co spowodowało pogłębianie się kryzysu. Do tego pracownicy, znający tajemnice procesu produkcji, zaczęli odchodzić do konkurencji.

Czy tego kryzysu można było uniknąć? Czy współpraca mogła ułożyć się pomyślnie, a pomimo nieprzewidzianych sytuacji biznes mógł rozwijać się stabilnie?

Czasami dopiero takie sytuacje skłaniają firmy, aby poszukać pomocy, renegocjować umowy, podejmować restrukturyzację czy poszukiwać układu z wierzycielami prywatnymi i publicznymi.

Celowo przedstawiam taki scenariusz, aby uświadomić i pokazać, że przy prowadzeniu biznesu lub zarządzania firmą minimalna znajomość prawa może okazać się niewystarczająca. W biznesie są sytuacje wymagające spojrzenia szerszego, specjalistycznej wiedzy i doświadczenia prawnego. Zawiłości prawne są złożone, wymagają analizy i dobrego rozeznania we wszystkich przepisach.

Prawo, tak jak i inne obszary działalności wymaga staranności i przewidywalności. Kontrahenta czy przeciwnika nie należy lekceważyć – taka zasada obowiązuje nie tylko przy podpisywaniu umów, także przy negocjacjach i przy składaniu ofert.

Rozpoczynając biznes warto zacząć od stabilnych podstaw. W biznesie stabilną podstawą jest umowa, dzięki której generujemy dochody w firmie czy zwiększamy obroty. Przygotowując tą umowę nie można poprzestać na minimalnej znajomości prawa, nie chroniąc firmy i jej finansów. Znaczenie umów w biznesie jest ogromne.

Często wystarczy audyt i klika z pozoru drobnych zmian w kontrakcie, aby uchronić klienta przed sytuacją kryzysową. Jednak bez uświadomienia, że umowa to gwarancja współpracy z kontrahentami czy pracownikam, biznes nie będzie stabilny. Świadomość znaczenia i roli umowy pozwoli na dobór zabezpieczeń chroniących przed sytuacjami kryzysowymi.

Artykuł Kiedy umowa może zaszkodzić Twojej firmie pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Dobrze przygotowana umowa biznesowa jest gwarancją ochrony przez nieuczciwymi kontrahentami i niespodziewanymi sytuacjami. Zabezpiecza interesy oby stron.

KLG Kancelaria oferuje pomoc prawną w zakresie sporządzania i opiniowania umów dla osób fizycznych bądź przedsiębiorców nieporuszających się biegle w przepisach prawa. W ramach projektu BEZPIECZNE UMOWY W BIZNESIE, który realizujemy, przygotowaliśmy już ponad 1000 umów dla naszych klientów.

Cały proces rozpoczyna zebranie informacji na temat ogólnej sytuacji i oczekiwań klienta. Więcej szczegółów dotyczących naszych usług z zakresu sporządzania i opiniowania umów znajdziecie Państwo w dalszej części artykułu.

KLG Kancelaria prawna Gliwice – wieloletnie doświadczenie w sporządzaniu umów

Dla biznesu ważne jest to, aby każdy przedsiębiorca posługiwał się umową, która uwzględnia specyfikę jego działalności, zabezpiecza współpracę w taki sposób, aby uzyskać gwarancję rzetelnego wykonania umowy, minimalizuje ryzyko biznesowe i przewiduje sytuacje kryzysowe.

KLG Kancelaria Prawna dba o to, aby wszystkie te warunki zawarte zostały w umowie. Umowa to wizytówka Państwa firmy. Analizujmy dokładnie umowy! Nie bójmy się negocjować! Działajmy w dobrej wierze, to znaczy lojalnie, uczciwie i rzetelnie!

KOMU POMAGAMY?

• firmom, spółkom i przedsiębiorstwom
• podmiotom publicznym,
• osobom fizycznym

Projekt Bezpieczne umowy w biznesie

W Projekcie BEZPIECZNE UMOWY W BIZNESIE negocjujemy, doradzamy i sporządzamy umowy tak, aby przedsiębiorcy byli przygotowani do bezpiecznych i skutecznych działań.

Projekt obejmuje:

• doradztwo i porady prawne,
• reprezentacja klientów podczas negocjacji,
• sporządzanie i opiniowanie umów,
• realizację roszczeń,
• spory sądowe wynikające z umów.

Zapraszamy do zapoznania się z ofertą KLG Kancelarii Prawnej w obszarze Projektu „Bezpieczne umowy w biznesie”.

Nasz zespół doświadczonych adwokatów i radców prawnych, oferuje indywidualne podejście do każdej sprawy, do każdego klienta oraz profesjonalne wsparcie na wszystkich etapach przygotowywania treści umowy. Jesteśmy skuteczni!

Artykuł Sporządzanie umów Gliwice pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Zgodnie z art. 477 § 1 kc: W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

Na podstawie przepisu art. 471 kc: w przypadku niewykonania zobowiązania w terminie dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności, co wynika z art. 472 kc.

Ogłoszona przez WHO pandemia wirusa SARS-CoV-2 stanowi niezależną od którejkolwiek ze stron okoliczność z powodu której wystąpić może niewykonanie zobowiązania w terminie. Spełnione są przesłanki pozwalające na uznanie występującej obecnie sytuacji za siłę wyższą.

Siłą wyższą jest zjawisko o charakterze zewnętrznym i nadzwyczajnym, niezależnym od którejkolwiek ze stron, którego nie udało się przewidzieć przy zawieraniu umowy, a którego skutki obejmują swoim zasięgiem ogromną skalę i są nieuniknione.

W sytuacji gdy umowa, w której jest zawarta klauzula siły wyższej, nie zawiera przypadku epidemii – można powołać się na tą klauzulę, albowiem w tym przypadku spełnione są przesłanki, o których mowa powyżej. Klauzula siły wyższej zawiera otwarty katalog zdarzeń o charakterze zewnętrznym i nadzwyczajnym.

Klauzula umowna siły wyższej regulować może zachowanie strony. Zgodnie z zasadą swobody umów może to być przesunięcie terminu realizacji zobowiązań, albo nawet rozwiązanie umowy czy jednostronne odstąpienie.

Klauzula siły wyższej może nie odnieść skutku w przypadku przejęcia przez stronę odpowiedzialności o szerszym zakresie na podstawie art. 473 § 1 kc. Na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest umowne rozszerzenie odpowiedzialności za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu innych okoliczności, aniżeli wynikające z kodeksu cywilnego. Wobec powyższego nie można wykluczyć sytuacji, gdy pomimo klauzuli siły wyższej strona będzie ponosiła odpowiedzialność za terminowe wykonanie zobowiązania nawet w przypadku wystąpienia siły wyższej z powodu przejęcia odpowiedzialności za takie zdarzenia.

W sytuacji gdy umowa nie zawiera klauzul odnoszących się do sytuacji nadzwyczajnych, odpowiednie regulacje zawarte są w przepisach prawa.

Z art. 476 kc wynika, iż dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W tej sytuacji przepisy ograniczają odpowiedzialność za szkodę spowodowaną niewykonaniem zobowiązania w terminie. Wymaga to wykazania, że niewykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. W wielu wypadkach takie rozwiązanie będzie usprawiedliwione.

Jeśli dłużnik wykaże, że nie wykonał ciążącego na nim zobowiązania, ponieważ wystąpił wypadek siły wyższej, który mu to uniemożliwił, wówczas będzie zwolniony z odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Oznacza to, że druga strona nie będzie mogła domagać się od niego naprawienia szkody poniesionej wskutek takiego niewykonania. Dotyczy to również kar umownych, na przykład za odstąpienie od umowy lub za zwłokę czy opóźnienie. Jeśli zobowiązanie nie będzie mogło zostać wykonane w terminie z powodu siły wyższej, skutki takiego opóźnienia nie będą obciążały dłużnika.

Na dłużniku ciąży obowiązek wykazania, że uchybienie terminowi świadczenia nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Zatem, do czasu, gdy dłużnik nie przeprowadzi dowodu, istnieje możliwość kwalifikowania każdego uchybienia w terminowym wykonaniu zobowiązania jako jego zwłoki, powodujące konsekwencje odszkodowawcze.

Na podstawie art. 495 § 1 kc jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Jeśli strona, którą dotknął wypadek siły wyższej, nie spełni swojego świadczenia, wówczas druga strona również nie będzie zobowiązana do spełnienia swojego świadczenia wzajemnego. Odstąpienie od umowy jest ograniczone tylko do sytuacji, gdy częściowe spełnienie świadczenia nie miałoby znaczenia dla strony z uwagi na właściwości zobowiązania bądź na cel umowy, o którym druga strona wiedziała. Okoliczność, że świadczenie stało się niemożliwe na skutek okoliczności niezależnych od dłużnika, musi wykazać dłużnik.

Wystąpienie przypadku siły wyższej nie powoduje automatycznego rozwiązania umowy, ani przedłużenia obowiązywania umowy. Umowa będzie wiązała strony do czasu jej wypowiedzenia lub odstąpienia przez jedną ze stron albo do czasu zawarcia zgodnego porozumienia stron co do jej rozwiązania. Siła wyższa zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego ogranicza odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z niewykonaniem umowy.

W niektórych przypadkach, konieczne będzie zastosowanie art. 357¹ kc- klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków (rebus sic stantibus). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Zwrócenie się na drogę sądową jest nadzwyczajną możliwością uregulowaną przez ustawodawcę.

Artykuł Informacja prawna w sprawie wykonania i odszkodowania w umowach pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Jednak w trakcie realizacji zamówienia czy zlecenia dochodzi do opóźnień, pojawiają się komplikacje, albo nie jesteśmy zadowoleni z jakości prac.

Powołujemy się na zapewnienie kontrahenta, który obiecał dotrzymać terminu bądź obiecał, że zrobi to w określonej cenie?  Często zdarza się, że strony zapominają o tych zapewnieniach czy dany sobie wzajemnie gwarancjach. Pojawiają się komplikacje, konflikty, brak płatności, utrata zaufania.

Można zapobiegać takim sytuacjom uświadamiając sobie, że umowa w profesjonalnym obrocie gospodarczym stanowi filar stabilności transakcji i biznesu.

Płynne zamówienia, dostawy, usługi i przepływy finansowe powinny przebiegać sprawnie i szybko. O tym jak będzie wyglądała współpraca z kontrahentem decyduje umowa. To z niej wynika zakres współpracy.

Umowa współpracy z kontrahentem – filar stabilności transakcji i biznesu

Na stabilność biznesu wpływają kontrahenci, partnerzy, wykonawcy, podwykonawcy czy dostawy to oni zapewniają stałość biznesu. Warto więc zwrócić uwagę czy naszą współpracę układamy właściwymi kontraktami.

Umowa pisemna nie tylko zabezpiecza samą transakcję, ale również nadaje profesjonalny charakter prowadzonej działalności przedsiębiorcy. W praktyce wpływa to na stabilność i stałość biznesu, wiarygodność biznesową, asertywność finansową, kontrolę i bezpieczeństwo, skuteczność realizacji i pozwala na uniknięcie sporów czy nieporozumień.

Szczególną uwagę chciałabym zwrócić na asertywność finansową.

Jak skonstruować umowę?

Jednym z elementów, na które należy zaakcentować konstruując umowę jest określenie warunków płatności i ustalenie za co wynagrodzenie jest należne. To daje pewność, że realizacja zadania została wyceniona i ma określoną wartość. Sytuacją optymalną jest wskazanie w umowie w jaki sposób  strony będą się dodatkowo rozliczały.

Precyzyjne zapisy w umowie pozwalają uniknąć nieporozumień dotyczących rozliczeń. Ustalenia pomiędzy kontrahentami powinny również dotyczyć takich zdarzeń jak skutki prawne braku płatności należności. Ma to szczególe znaczenie w przypadku tzw. sukcesywnych dostaw bądź odbiorów częściowych, które są elementami wykonania przedmiotu umowy takiego jak np. budowa domu.

Nieporozumienia na tle finansowym mogą być powodem, dla którego wstrzymywane są kolejne zamówienia lub kolejne etapy prac.

To czy posługujemy się umową i jaką umową potwierdza naszą wiarygodność, wiarygodność naszych negocjacji i ustaleń. Warto zadać pytanie czy tak naprawdę jesteśmy w stanie podpisać się pod tym co obiecujemy?

Umowa to gwarancja tego jak będzie przebiegała współpraca.

Świadomie kładę nacisk na edukację przedsiębiorców, aby podpisywali umowy ze swoimi kontrahentami. Przedsiębiorcy powinni posługiwać się tylko takimi kontraktami, które zapewnią im efektywną współpracę z kontrahentami czy partnerami.

Zachęcam, aby swoją aktywność zawodową układać umowami za świadomością korzyści i przewagi jakie daje podpisanie umowy.

Artykuł Jakie korzyści finansowe dla twojej firmy zapewni podpisanie umowy? pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Wiele osób błędnie myli odstąpienie od umowy z rozwiązaniem umowy, lecz w rzeczywistości zwroty te oznaczają  zupełnie różne czynności prawne. A więc jaka jest różnica?

Na czym polega różnica pomiędzy odstąpieniem od umowy a rozwiązaniem umowy? Zapraszam do lektury.

Czym jest odstąpienie od umowy?

Prawo odstąpienia od umowy uregulowane jest w przepisach Kodeksu cywilnego, a dokładnie w art. 395. Przepis ten swoją treścią wskazuje, że strony mogą zawrzeć w umowie, iż każdej ze stron lub tylko jednej, przysługiwać będzie prawo do odstąpienia od umowy w wyznaczonym terminie. Jest to tzw. umowne prawo odstąpienia od umowy, mogące przysługiwać obu stronom umowy.

Odstąpienie od umowy następuje przez złożenie na ręce strony odpowiedniego oświadczenia.

Z prawnego punktu widzenia następstwem takiego działania jest stwierdzenie, że umowa, od której strona odstępuje, staje się niezawarta (łac. ex tunc), a strony zwracają sobie wzajemnie wszystkie świadczenia, tj. za świadczone usługi, korzystanie z rzeczy itp. W przypadku gdy strony nie wskażą terminu do skorzystania z tego prawa, takie zastrzeżenie umowne będzie nieważne. Zatem odstąpienie od umowy powoduje skutki, jak gdyby taka umowa nigdy nie została zawarta, a strony stają się zobowiązane do zwrotu spełnionego świadczenia.

Kolejnym przykładem występowania prawa do odstąpienia od umowy jest przepis ustanawiający tego rodzaju sankcję w sytuacji niewywiązywania się z obowiązków umownych przez drugą stronę umowy (art. 492 – 494 Kodeksu cywilnego). Jeżeli strony przewidziały w umowie, że jedna z nich będzie mogła od niej odstąpić w przypadku niewykonania obowiązku umownego w określonym terminie, strona uprawniona nie musi w takim wypadku wyznaczać dodatkowego terminu na wykonanie tego obowiązku. Strona może niezwłocznie odstąpić od umowy, powodując jej rozwiązanie. Takie samo prawo służy stronie, dla której spóźnione wykonanie obowiązku umownego przez drugą stronę nie miałoby znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Podstawy ustawowe odstąpienia od umowy na gruncie Kodeksu cywilnego

Zgodnie z obowiązującym prawem, jedną  z podstaw ustawowych do odstąpienia od umowy jest zwłoka w wykonywaniu umowy. Sytuacja ta ma miejsce, kiedy mimo zawarcia umowy strona nie wywiązuje się w terminie od wykonania postanowień umowy. Powoduje to, że druga strona jest uprawniona do wyznaczenia dodatkowego terminu do wykonania umowy, po którego upływie strona może odstąpić od umowy. Nie pozbawia to jednak strony żądania wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Może tak się stać po upływie wyznaczonego terminu, jak i w przypadku jego bezskutecznego upływu.

Inaczej ma się przypadek świadczenia podzielonego, kiedy jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w świadczeniu, to druga ze stron ma wybór pomiędzy odstąpieniem od całej umowy, a fragmentem dotyczącym części niespełnionej. Lecz jeżeli częściowe wykonanie umowy nie miałoby znaczenia dla strony, to może ona odstąpić w całości od umowy. Zależy to od właściwości i celu umowy, który wiadomy jest stronie, po której jest zwłoka.

Od umowy można także odstąpić  w momencie, kiedy świadczenie stało się niemożliwe do spełnienia, ze względu na okoliczności, za które strona ponosi odpowiedzialność. Niemożność wykonania zobowiązania zawartego w umowie może być wynikiem względów obiektywnych, tj. nikt nie jest w stanie wykonać zobowiązania, a  także względów subiektywnych tj. wynikiem właściwości osobistych strony.

W przypadku odstąpienia od umowy wzajemnej strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, zobligowana jest do zwrotu drugiej stronie wszystkiego, co otrzymała na mocy umowy, zaś druga strona zobligowana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz na zasadach ogólnych może żądać naprawienia szkody, która wynikła z niewykonania zobowiązania.

prawo Odstąpienia  od umowy przez konsumenta

Szczególną sytuację przewidującą odstąpienie od umowy reguluje ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Przepisy ustawy pozwalają na odstąpienie od umowy przez konsumenta, który zawarł umowę na odległość lub umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, bez podawania przyczyny – w terminie 14 dni. Jest to tzw. prawo do namysłu, umożliwiające kupującemu zapoznanie się z towarem i rozważenie racjonalności zakupu.

To uprawnienie nie przysługuje w przypadku zakupów w sklepach tradycyjnych.  Jest to prawo przysługujące konsumentowi wprost z ustawy, dlatego strony nie mogą go wyłączyć ani w jakkolwiek ograniczyć za pomocą postanowień umownych czy regulaminu. W przypadku niepoinformowania konsumenta o prawie do odstąpienia od umowy najpóźniej w chwili zawierania oświadczenia woli, konsument ma prawo do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy w terminie 12 miesięcy od dnia upływu pierwotnego terminu 14 dni.

Problematyka rozwiązania umowy (wypowiedzenia umowy)

Rozwiązanie umowy (możliwość wypowiedzenia umowy) jest kolejnym przypadkiem prowadzącym do zakończenia umowy.

To oświadczenie woli strony zakończenia stosunku prawnego, wynikające z umowy bądź z ustawy. Można to uprawnienie wykonać jedynie przez oświadczenie strony umowy. W przypadku wypowiedzenia umowy, oświadczenie rozwiązuje umowę ze skutkiem na przyszłość (łac. ex nunc).

Rozwiązanie umowy następuje po upływie terminu wynikającego z umowy, przepisu prawa lub ze skutkiem natychmiastowym.

W stosunkach finansowych strony powinny rozliczyć umowę na dzień jej zakończenia wynikający z oświadczenia lub szczególnej sytuacji prawnej, np. zwłoka w płatnościach czynszu najmu.

W myśl art. 77 Kodeksu cywilnego każde uzupełnienie lub zmiana umowy odbywa się w takiej samej formie jak ta zastosowana przy jej zawarciu. Jednakże w przypadku, gdy mamy umowę zawartą na piśmie, w formie dokumentowej lub elektronicznej, to rozwiązanie za zgodą obu Stron, odstąpienie od umowy lub jej  wypowiedzenie wymaga formy dokumentowej, chyba że jest to wyjątkowa  sytuacja, kiedy ustawa przewiduje zastosowanie innej formy.

Istotne jest, że jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, to jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa albo strony przewidziały w celu jej zawarcia, natomiast jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem (forma pisemna).

Możliwość wypowiedzenia umowy a odstąpienie od umowy — podstawowe różnice

Reasumując to, co odróżnia rozwiązanie a odstąpienie od umowy to fakt, że rozwiązanie umowy następuje ze skutkiem na przyszłość lub natychmiast z chwilą złożenia oświadczenia kontrahentowi. Odstąpienie umowy działa ze skutkiem wstecznym i powoduje szczególną sytuację prawną, w której umowa jest traktowana, jakby w ogóle nie była zawarta, pozostawiając stronie roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za wykonane czynności.

Jeżeli potrzebują Państwo porady prawnej dotyczącej zawartej lub planowanej umowy, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią prawną w Gliwicach! 

Artykuł Odstąpienie od umowy a rozwiązanie umowy pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.

Wiadomym jest, że osoby prowadzące firmy w formie działalności gospodarczej pozostające w związku małżeńskim chcą zabezpieczyć majątek wspólny w taki sposób, aby z jednej strony zagwarantować udział małżonka w tym majątku, a z drugiej ograniczyć wystąpienie skutków ryzyka gospodarczego. Jedną z form takiego zabezpieczenia jest instytucja umów powierniczych.

Co oznacza umowa powiernicza?

W polskim porządku prawnym nie ma wyodrębnionej umowy powierniczej. Jest to przykład tak zwanej umowy nienazwanej, która swoją istotą przypomina umowę zlecenia i do której, na zasadzie art. 750 k.c., stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia. Powiernictwo oznacza relację prawną, w której właściciel majątku powierza go innej osobie (powiernikowi) w celu przechowania go lub zarządzania nim w swoim imieniu, ale na rzecz powierzającego. Powiernik staje się w ten sposób zarządcą majątku przekazanego pod opiekę.

Istotą umowy powierniczej jest zobowiązanie powiernika do świadczenia określonych usług czy interesów powierzającego, który w tym celu dokonuje na jego rzecz przysporzenia majątkowego ? czyli przenosi na niego określone składniki majątkowe.

Powiernikowi może być przekazane prawo własności do określonego majątku w ściśle określonym celu zarządzania. Stosowaną formą zabezpieczenia jest również taka formuła, że powiernikowi zostaje przekazany określony składnik majątkowy do zarządzania nim w swoim imieniu. Lub też kontrakt zawarty w ten sposób, że określony składnik majątkowy zostanie przekazany powiernikowi w przypadku wystąpienia z góry przewidzianej i wskazanej sytuacji (tzw. warunek rozwiązujący).

W jakich sytuacjach prawnych taka konstrukcja znajdzie zastosowanie?

Często takie umowy powiernicze wykorzystujemy do zabezpieczeń pożyczek czy przy przelewach wierzytelności. Mogą też służyć do zabezpieczeń działań tzw. cichego wspólnika w spółkach. Jest to tzw. powiernictwo udziałowe, które polega na tym, że powiernik działa w spółce na rzecz powierzającego (osoby, która chce pozostać anonimowa) i wszystkie czynności wykonuje na jego rachunek. Powiernik widnieje w aktach rejestrowych spółki jako wspólnik, (to on jest formalnie właścicielem udziałów) oraz występuje wobec pozostałych wspólników czy zarządu. Jednakże przysługujące mu prawa z udziałów powiernik wykonuje w taki sposób, jaki został ustalony w umowie powierniczej.

Ochrona praw do majątku wspólnego małżonków

Klasyczny przykładem zastosowania umowy powierniczej jest ochrona praw do majątku wspólnego małżonków. Małżonkowie pozostający we wspólności ustawowej muszą się liczyć z tym, że wierzyciele małżonka, który prowadzi firmę, będą mogli zaspokoić się z majątku wspólnego. Zasadą jest bowiem, że z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje ustrój wspólności ustawowej. Małżonkowie mogą jednak przed zawarciem związku  lub w trakcie trwania małżeństwa sporządzić umowę, której mocą obowiązywać ich będzie rozdzielność majątkowa. Umowa powiernicza chroni prawa majątkowe małżonków w wyniku powstania rozdzielności majątkowej przed pokrzywdzeniem.

Dlaczego tak się dzieje? Uzasadnieniem może być majątek wykorzystywany do działalności gospodarczej, obciążony hipoteką czy innym zabezpieczeniem. Zawarcie umowy powierniczej chroni pozycję małżonka przekazującego wspólne składniki majątkowe do działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z nich. Umowa powiernicza służy również zabezpieczaniu poczynań inwestycyjnych. Ochrona prawna majątku wspólnego małżonków uzależniona jest od tego, który z małżonków zaciągnął zobowiązanie.

Niezwykle istotnym jest takie uregulowanie treści umowy powierniczej, aby pozycja prawna fiducjanta (powiernika) była chroniona w jak najszerszym stopniu. Najskuteczniejszym środkiem zabezpieczenia interesów powierzającego jest zawieranie umów powierniczych z osobami, co do których możemy mieć pełne zaufanie.

Niewątpliwą zaletą tej konstrukcji prawnej jest jej elastyczność oraz różnorodność możliwych zastosowań powoduje. Powoduje to, że  powiernictwo pełni niezwykle istotną rolę gospodarczą.

Artykuł Stosunek powierniczy jako forma zabezpieczenia roszczeń pochodzi z serwisu KLG Kancelaria.